Oekraïens zomertegenoffensief 2022

Het Oekraïense zomertegenoffensief van 2022[1][2] is een voortdurend militair gevecht tijdens de Russische invasie van Oekraïne in 2022. De Oekraïense krijgsmacht begon op 11 juli 2022 met het tegenoffensief, met als doel het door Rusland bezette gebied in Zuid-Oekraïne te heroveren.

Tijdens het offensief van Zuid-Oekraïne in 2022 (bekend als het Cherson-offensief) vielen Russische troepen de oblasten Cherson, Zaporizja en Mykolajiv binnen. In de begindagen van de oorlog veroverden Russische troepen verschillende steden in Zuid-Oekraïne, waaronder Melitopol en Cherson,[3] en verdreven de Oekraïense troepen naar de stad Mykolajiv in een poging Odessa vanuit het zuidoosten te bereiken. De Russische troepen werden later na de slag bij Voznesensk teruggedreven.[4][5] In de oblast Zaporizja, drongen de Russische strijdkrachten door tot in het noorden. Hier versloegen zij uiteindelijk de Oekraïense troepen in de slag bij Enerhodar, en veroverden de stad naast de kerncentrale van Zaporizja.[6] In het oosten van de oblast bereikten de Russen de grens met de oblast Donetsk.

Russische troepen begonnen op 2 maart met een civiel-militaire bezetting van de oblast Cherson.[7] De Russische bezetters hadden naar verluidt een standbeeld van Vladimir Lenin opgericht op het dorpsplein, het Russische leerplan geïntroduceerd in het lokale schoolsysteem, internetservers naar Rusland omgeleid, Russische paspoorten uitgegeven en waren begonnen met het circuleren van de Roebel.[8] Begin juli controleerde Rusland 95% van de oblast Cherson en 70% van de oblast Zaporizja.[9] In deze oblasten zijn vermoedelijk honderden burgers ontvoerd door de Russische autoriteiten.[10][11]

Eind mei erkenden Russische regeringsfunctionarissen plannen om de oblasten Cherson en Zaporizja te annexeren en planden een referendum over toetreding tot Rusland.[12][13] Aanvankelijk stond het referendum gepland voor eind 2022, maar volgens de Britse inlichtingendienst werd de datum door de Russen als snel vervroegd naar de herfst.[14][15] Het geplande referendum, werd door Oekraïne en de westerse wereld als een 'schijnvertoning' bestempeld.[16][17]

Voorafgaand aan 9 juli voerde het Oekraïense leger talrijke kleine tegenaanvallen uit op de Russische troepen, waardoor laatstgenoemden in defensieve posities werden gedwongen.[18] Op 11 maart was het Russische offensief in de oblast Mykolajiv op tal van fronten tot stilstand gekomen, wat leidde tot een geleidelijke terugtrekking tegen eind maart.[19] In april kondigden de Oekraïense autoriteiten aan de Russen zuidwaarts naar de grens met de oblast Cherson te hebben teruggedreven.[20]

Op 18 april lanceerden Russische troepen en troepen van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk de Slag om de Donbas, wat leidde tot de noodzakelijke verplaatsing van het merendeel van hun legereenheden naar het oosten.[21] Het Oekraïense leger profiteerde hiervan[22] en zette hun vroegere posities in de oblasten Cherson en Zaporizja voort. Oekraïense tegenaanvallen dwongen Russische troepen uit verschillende versterkte posities langs de zuidelijke grens van de rivier de Inhoelets.[23] Eind mei lanceerde Oekraïne kleine tegenaanvallen op de grens van de oblast Zaporizja met de oblast Donetsk.[24]

Op 1 juni meldde het Institute for the Study of War (ISW) dat de Oekraïense tegenaanvallen in de oblast Cherson de Russische communicatielijnen langs de Inhoelets met succes hadden verstoord.[23] Kleine delen van het noordwesten van de oblast Cherson en het noorden van de oblast Zaporizja werden herwonnen door Oekraïense troepen; de hoofdlinie van de Russische verdediging trok zich echter niet terug zoals aanvankelijk gepland.[25]

Er waren talloze berichten over partizanen-oorlogen in de bezette gebieden. In de stad Melitopol verklaarden Oekraïense verzetsleiders dat ze op 5 juni honderd Russische militairen hadden gedood.[26] In Cherson bombardeerden Oekraïense verzetsstrijders een café dat door Russische troepen werd bezocht, waarbij Russische collaborateurs werden gedood en de Russische militaire infrastructuur werd vernietigd.[27] Er zouden spoorlijnen zijn vernield en bruggen opgeblazen om munitie en ondersteuning van vijandelijke troepen af te snijden.

Oekraïense functionarissen zinspeelden voor het eerst op een grootschalig militair offensief van midden tot eind juni en zeiden dat er tegen augustus 2022 'zichtbare resultaten' van het Oekraïense tegenoffensief zouden kunnen worden verwacht.[28] Een Oekraïense generaal verklaarde op 15 juni dat als Oekraïne wapens zou krijgen, het tegen de zomer een massaal tegenoffensief zou kunnen lanceren.[29]

Op 5 juli lanceerde Oekraïne een grote bombardementscampagne tegen Russische buitenposten in Melitopol, waarbij naar verluidt 200 soldaten omkwamen.[30] Op 7 juli heroverde Oekraïne Slangeneiland,[31] waardoor het land weer toegang kreeg tot waardevolle zeekanalen en graanexportroutes.[32][33]

Ondertussen probeerde Rusland zijn greep op de oblasten Cherson en Zaporizja te versterken. Van Russische zijde verklaarde men dat baby's die werden geboren in de oblast Cherson, vanaf dat moment automatisch het Russische staatsburgerschap zouden krijgen.[34]

In de ochtend van 9 juli begonnen de Oekraïense regeringsautoriteiten de inwoners van de oblasten Cherson en Zaporizja te waarschuwen voor het op handen zijnde Oekraïense tegenoffensief en verzocht de bevolking hun huizen te verlaten.[35] Vooral inwoners van het bezette Cherson werden aangespoord om schuilplaatsen te creëren om 'het Oekraïense tegenoffensief te overleven'.[36] Iryna Veresjtsjoek, Oekraïens vicepremier en minister van Reïntegratie van tijdelijk bezette gebieden, waarschuwde voor hevige gevechten en beschietingen en verkondigde dat de 'ZSU eraan kwam'.[37][38]

Op 9 juli beval de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het Oekraïense leger om het bezette gebied te heroveren.[39][40] Op dezelfde dag verklaarde de Oekraïense minister van Defensie, Oleksij Reznikov, dat Oekraïne een miljoen man sterke strijdmacht aan het verzamelen was voor het offensief.[41] Later zei Reznikov dat er een misverstand was tijdens zijn interview, en dat 1 miljoen het totale aantal mensen was dat in het Oekraïense leger en de politie diende. Ook zei hij dat er geen 'specifieke offensieve operatie' was.[42]

Oekraïense functionarissen verwachtten tegen september 2022 de stad en omgeving van Cherson helemaal heroverd te hebben.[43] Er werd gestaag terrein herwonnen en er werden voorbereidingen getroffen voor een groot offensief.[44]

Op 11 juli meldde het Oekraïense leger dat het in de oblast Cherson het dorp Ivanivka had heroverd.[45] Oekraïense troepen troffen Nova Kachovka, een Russische commandopost in de stad Cherson, met HIMARS-raketten en beweerden dat het 12 officieren en een Russische generaal-majoor had gedood.[46][47] Tegen de middag beweerden de Oekraïense autoriteiten dat Russische troepen materieel aan het overbrengen waren naar de linkeroever van de Dnjepr, waardoor wegversperringen werden gecreëerd in de stad Cherson ter voorbereiding op straatgevechten.[48] Oekraïense autoriteiten drongen er bij de burgers in de oblast Zaporizja op aan om te evacueren, wat suggereerde dat er een groot tegenoffensief aan de gang was.[49]

Op 12 juli viel Oekraïne talrijke militaire doelen en infrastructuur aan.[50][51]

Op 13 juli beweerde het hoofd van het regionale militaire bestuur van Cherson dat Oekraïne tegenaanvallen lanceerde langs de hele frontlinie van Mykolajiv-Cherson-Zaporizja.[52]

Op 14 juli vernietigden Oekraïense troepen een Russisch munitiedepot in Radensk (ongeveer 26 km ten zuidoosten van Cherson) en niet-gespecificeerde Russische posities in Nova Kachovka. Oekraïne bleef in de daaropvolgende week Russische doelen aanvallen en naderen Cherson.[53]

Op 22 juli bevestigden zowel Oekraïense als Russische bronnen dat Oekraïense strijdkrachten een bruggenhoofd hadden over de Inhoelets nabij Lozova. Van daaruit zou het Oekraïense leger kunnen doorsteken naar Nova Kachovka aan de Dnjepr en hiermee een deel van het Russische leger kunnen isoleren. Het Oekraïense leger was al eerder de rivier overgestoken, maar werd toen teruggedreven.[54]

Vanaf 19 juli 2022 werd de strategische Antonivka-wegbrug over de Dnjepr aangevallen met Amerikaanse HIMARS-raketartillerie. De brug raakte hierdoor zwaar beschadigd en deels onbruikbaar.[55] Tegen 23 juli waren alle drie de bruggen over de rivier beschadigd.[56][57] In de nacht van 26 op 27 juli werd de Antonivka-wegbrug voor de derde keer aangevallen en raakte onbruikbaar voor alle verkeer.[58] Op 27 juli werd ook de spoorbrug onbruikbaar.[59] De belangrijkste brug over de Inhoelets bij Darivka werd op 23 juli onbruikbaar,[60] waardoor de Russen probeerden een pontonbrug aan te leggen.[61][62] De bezette gebieden ten westen en oosten van de Inhoelets dreigden van elkaar geïsoleerd te raken. De bevoorrading (vooral munitie) was al problematisch geworden doordat grote Russische munitiedepots waren opgeblazen met precisieraketten.[63] De Oekraïense militaire functionaris Sergej Khlan verwachtte tegen september 2022 de regio Cherson helemaal heroverd te hebben.[64]

Volgens het Britse ministerie van defensie hadden Russische troepen op 30 juli twee pontonbruggen aangelegd en een veerdienst ingesteld in de buurt van Cherson om rivieren over te steken.[65]

Begin augustus meldde Dmytro Butrii van het regionale militaire bestuur van Cherson dat er inmiddels ruim 50 dorpen waren bevrijd in de regio Cherson.[66] De dorpen, die volgens Buttri nog steeds onder vuur lagen, waren zwaar beschadigd en bijna alle inwoners waren gevlucht.[67][68][69]

Begin augustus 2022 bevoorraadde het Russisch leger vooral de bezette gebieden ten noordoosten van Cherson, via de Kachovkabrug bij de stuwdam. Er werd bewust burgerverkeer toegelaten over de Kachovkabrug en pontonbruggen, om aanvallen te ontmoedigen. Tevens werden Russische luchtverdedigingswapens geïnstalleerd in de residentiële wijken van Cherson. De bevolking werd gebruikt als menselijk schild en strategische infrastructuur werd gemijnd.[70] Op 7 augustus 2022 werd de Kachovkabrug wederom aangevallen. Op social media werden beelden getoond van terugtrekkende Russische troepen in Cherson.[71]

Rusland heeft sporadisch slachtoffer claims ingediend voor Oekraïense troepen. Het Oekraïense Operationeel Commando Zuid maakte dagelijks schattingen van Russische slachtoffers.

Hulpverleners werken na de luchtaanval op het regeringsgebouw in Mykolajiv, 29 maart 2022
Oekraïens bombardement op het Russische arsenaal in de oblast Mykolaiv, 13 juli 2022.